ઇમરાન: પાકિસ્તાની જનરલોએ અબજોપતિઓના ફંડનો ઉપયોગ કરીને કેવી રીતે ‘મિસ્ટર ક્લીન’નું સર્જન કર્યું

| Updated: August 3, 2022 6:46 pm

મધ્ય-પૂર્વ અને દક્ષિણ એશિયાની કળાની સજાવટવાળી લાઉન્જમાં બેઠેલી ઈમરાન ખાનની નવી પત્ની માત્ર મહિલાઓ માટેના મેળાવડાની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહી હતી. રેહમ ખાન યાદ કરે છે, હું મારી બપોર વધુ સિલિકોન ડોલ્સ સાથે વિતાવવાની સંભાવનાથી દુખી હતી. બેબી, તેઓ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, પાકિસ્તાનના ભાવિ વડા પ્રધાને ઠપકો આપ્યો. આરિફ નકવીએ 2013 માં મારા અભિયાનના 66 ટકા ફંડ પૂરું પાડ્યું હતું.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પ્રત્યાર્પણ સામે લડતા, જ્યાં તેને નાણાકીય છેતરપિંડી માટે 291 વર્ષની સજાનો સામનો કરવો પડી શકે છે, નકવી હવે ઇમરાન ખાનની પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાફ (પીટીઆઈ) માટે ફંડ પૂરું પાડવામાં તેની ભૂમિકાને લઈને વિવાદનાં કેન્દ્રમાં છે. નકવીએ ઇન્ટર-સર્વિસીસ ઇન્ટેલિજન્સ (આઇએસઆઇ)ના ભૂતપૂર્વ ડાયરેક્ટર જનરલ લેફ્ટનન્ટ જનરલ અહમદ શુજા પાશાની સૂચનાથી આ ચુકવણી કરી હોવાનો વિસ્ફોટક આરોપ સામે આવ્યો છે.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પ્રોસિક્યુટર્સ દ્વારા કાનૂની ફાઇલિંગમાં એવો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે નકવીએ નુકસાનને છુપાવવા માટે ખોટા દસ્તાવેજો રજૂ કર્યા હતા, અને બિલ એન્ડ મેલિન્ડા ગેટ્સ ફાઉન્ડેશન જેવા રોકાણકારો પાસેથી ઓછામાં ઓછા 400 મિલિયન ડોલરનો દુરુપયોગ કર્યો હતો, જેનો હેતુ વિકાસશીલ દેશોમાં ગરીબો માટે આરોગ્યસંભાળ માટે નાણાં પૂરા પાડવાનો હતો. નવા પુરાવાઓ સૂચવે છે કે, આ નાણાંનો એક ભાગ, સૈન્યની આગેવાની હેઠળ પાકિસ્તાનની રાજકીય વ્યવસ્થાને ઉથલાવવા માટે કાવતરામાં વપરાયો હતો.

ધ જનરલ્સ અને ઇમરાન

વાત 2008ના ઉનાળાની છે, જ્યારે વડા પ્રધાન યુસુફ રઝા ગિલાનીની સરકારે આઇએસઆઇ પર અંકુશ લાદવાની હિલચાલ કરી હતી. ભારત સાથેનો સંબંધ વધુ ગાઢ બનાવવા અને આઈએસઆઈને અમેરિકા-વિરોધી જેહાદીઓ સામે કાર્યવાહી કરવા દબાણ કરવાના હેતુસર લેવામાં આવેલું આ પગલું બેકફાયર થયું હતું.સીઆઈએના પૂર્વ અધિકારી બ્રુસ રીડેલે કહ્યું છે કે આઈએસઆઈએ 26/11 કરીને નાગરિક શાંતિની પહેલને નબળી પાડી હતી. અલ-કાયદાના વડા ઓસામા બિન લાદેનને મોતને ઘાટ ઉતારવા માટે અમેરિકાના હુમલા બાદ નાગરિક-લશ્કરી સંબંધો વધુ વણસ્યા હતા.

જનરલોને એક વિશ્વાસપાત્ર રાજકીય ભાગીદારની જરૂર હતી. તાલિબાન જેહાદીઓ સાથે વાટાઘાટો કરવા, ઇસ્લામીકરણ અને કાશ્મીર પર કડક વલણ અપનાવી શકે અને ઇમરાનમાં તેમને તે યોગ્યતા દેખાઇ હતી.
ઇમરાને 2012માં આઈએસઆઈના ભંડોળના અહેવાલોને જાહેરમાં નકારી કાઢ્યા હતા. જોકે પુરાવા વધી રહ્યા હતા. ફ્રેડેરિક ગ્રીરે નોંધ્યું છે કે, સૈન્યએ ડિસેમ્બર, ઇમરાનને મદદ કરવા 2012માં સરકાર સામે રક્તવિહીન બળવો શરૂ કર્યો હતો.

2013ની ચુટણીમાં ઇમરાનને નિષ્ફળતા મળી પરંતુ નવાઝ શરીફની નવી સરકાર પણ લશ્કર સાથેના સંઘર્ષમાં ફસાઈ ગઈ હતી. ઇમરાનની આગેવાની હેઠળના વિરોધ પ્રદર્શનોએ 2014માં સરકારને ફરીથી લકવાગ્રસ્ત કરી દીધી હતી. નવાઝ શરીફે દાવો કર્યો હતો આઈએસઆઈના નવા વડા લેફ્ટનન્ટ જનરલ ઝહીર-ઉલ-ઈસ્લામે જ્યાં સુધી વડા પ્રધાન ઇમરાન માટે રસ્તો સાફ કરવા માટે રાજીનામું નહીં આપે ત્યાં સુધી બળવો ચાલુ રહેશે તેવી ધમકી આપી હતી. સરકાર અને સેના વચ્ચે તણાવને શાંત કરવા માટે લેફ્ટિનેન્ટ જનરલ રિઝવાન અખ્તરને વર્ષ 2014માં આઈએસઆઈ ચીફ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

ઇમરાનની પાછળનું સામ્રાજ્ય

આ વર્ષની શરૂઆતમાં, નકવીએ પાકિસ્તાનના ચૂંટણી પંચમાં એક સોગંદનામું રજૂ કર્યું હતું, જેમાં તેણે સ્વીકાર્યું હતું કે તેણે ૨૦૧૩માં ઇમરાન માટે ૨.૧ મિલિયન ડોલર એકત્ર કર્યા હતા.માત્ર એ જ સમયે જ્યારે જનરલો તેના ઉદયનું કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા. પાકિસ્તાનનાં ચૂંટણી કાયદાઓ મુજબ રાજકીય પક્ષો વિદેશી દાન લઇ શકતા નથી. પરંતુ નકવીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેમણે પાકિસ્તાની નાગરિકો પાસેથી નાણાં એકઠા કર્યા છે. વૂટન ક્રિકેટ, કેમેન આઇલેન્ડ્સ-રજિસ્ટર્ડ કંપની દ્વારા નાણાં ચૂકવવામાં આવતા હતા, તે માત્ર ફંડના અનુકૂળ અને ટ્રેસેબલ એગ્રીગેટર તરીકે સેવા આપે છે.

જો કે, ગયા અઠવાડિયે, પત્રકાર અને લેખક સિમોન ક્લાર્કે ખુલાસો કર્યો હતો કે બેંક રેકોર્ડ્સ દર્શાવે છે કે માર્ચ 2013 માં ઇમરાનની પાર્ટીને ચૂકવવામાં આવેલા 1.3 મિલિયન ડોલર નકવીના અબરાજ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજમેન્ટ તરફથી આવ્યા હતા. પાછળથી અબરાજે હોલ્ડિંગ કંપનીને દાનનો ખર્ચ કર્યો હતો, જેના દ્વારા તેણે વીજ પુરવઠા કંપની કરાચી ઇલેક્ટ્રિકને નિયંત્રિત કરી હતી. દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે અન્ય 20 લાખ ડોલર સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ)ના મંત્રી શેખ નાહ્યાન બિન મુબારક અલ-નાહ્યાનથી વૂટન આવ્યા હતા.

ઇમરાન ખાને નકવી પાસેથી ભંડોળ મેળવ્યું હોવાની કબૂલાત કરી છે, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે તે નિયમિત રાજકીય દાન હતું. ઉદ્યોગપતિ અને શેખે તેના રાજકીય નસીબમાં આ રોકાણો શા માટે કર્યા તે અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી નથી.

ગયા વર્ષે, માર્ગોટ ગિબ્સ અને માલિયા પુલિત્ઝર દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે ઇમરાનના આંતરિક વર્તુળના કેટલાક મુખ્ય સભ્યો – જેમાં પ્રધાનો શૌકત તારેન, ચૌધરી મૂનિસ ઇલાહી અને મખદુમ ખુસરો બખ્તિયારનો સમાવેશ થાય છે – ઓફશોર ટ્રસ્ટો અને કંપનીઓમાં લાખો ડોલરનું ભંડોળ ધરાવે છે. પીટીઆઈના મુખ્ય દાતા તારિક શફી પાસે ઓફશોર એકાઉન્ટમાં 21.5 કરોડ ડોલર હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું.

જનરલ પાશાને 2012માં તેમની નિવૃત્તિ બાદ યુએઈના સલાહકાર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. વર્ષ 2016થી તેણે વોક ગ્રુપમાં કન્સલ્ટન્ટ તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. રાજકારણી-ઉદ્યોગપતિ વકાર અહમદ ખાનની માલિકીની આ કંપની પર આરોપ છે કે જાહેર હરાજી વિના ફાલવાયેલા ગેસ ક્વોટામાંથી નફો મેળવ્યો છે. ડબલ્યુકે (WAK) પાસે લંડનની 1.5 એકરની મિલકતને 21 બેડરુમ, ભોંયરું, સ્વિમિંગ પૂલ, સિનેમા, સોના અને નારંગી રંગની હવેલી વિકસાવવા માટે લોનમાં ડિફોલ્ટ કરવામાં આવી હતી.

કરાચી ગ્રામર સ્કૂલ અને લંડન સ્કૂલ ઓફ ઇકોનોમિક્સમાં ભણેલી નકવીએ 1982માં ઉદ્યોગપતિ ઇબ્રાહિમ ઇસ્માઇલ ચુંદરીગરની વંશજ ફૈઝા ચુંદરીગર સાથે લગ્ન કર્યા, જેમણે 1957 માં 55 દિવસ સુધી પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. ઘણી મોટી બેંકોમાં સફળ કારકિર્દી બાદ, તેઓ યુએઈ ગયા અને અબરાજની સ્થાપના કરી. અબરાજ છ ખંડોમાં 13.6 અબજ ડોલરની સંપત્તિ ધરાવે છે.2005માં, સરકારે અબરાજને કરાચી ઇલેક્ટ્રિકને ટોકન $1 માં ઓફર કરી હતી. આખરે સાઉદી-કુવૈતના એક કન્સોર્ટિયમે કરાચી ઇલેક્ટ્રિકના 71 ટકા શેર હસ્તગત કર્યા હતા.

2016ના ઉનાળામાં, સિમોન ક્લાર્ક અને વિલ લૂચે અબરાજ પરનાં પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે,નકવીએ વડા પ્રધાન નવાઝ શરીફનું સમર્થન મેળવવા માટે એક વચેટિયા સાથે 20 મિલિયન ડોલરનો કરાર કર્યો હતો. જો કે, 2017 માં સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા પછી વડા પ્રધાનને પદ પરથી દૂર કરાયા હતા, જેમાં તેમને ભ્રષ્ટાચારના દોષી ઠેરવવામાં આવ્યા હતા.

સ્વપ્નનો અંત

ઇમરાન ખાન આખરે 2018 માં સત્તામાં આવ્યા, સ્કોલર સી. ક્રિસ્ટીન ફેરે નોંધ્યું છે, નાણાકીય દબાણનો સામનો કરી રહેલા નકવીને કરાચી ઇલેક્ટ્રિકના વેચાણની જરૂર હતી. ફેડરલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (એફઆઇએ)ના ડાયરેક્ટર જનરલ બશીર મેમણ તેની આડે ઊભા હતા. અબરાજે પાકિસ્તાનની સરકારી માલિકીની ગેસ કંપની પાકિસ્તાની પર 87 અબજ રૂપિયાનું દેવું કર્યું હતું. ચૂકવણીની માંગના જવાબમાં, મેમણે બાદમાં જણાવ્યું હતું કે, કરાચી ઇલેક્ટ્રિક શહેરને વીજળી બંધ કરવાની ધમકી આપીને પોતાની સ્થિતિ સિકયોર કરશે.

ઈમરાને મેમણને કેસ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. એફઆઇએના વડાએ ના પાડી દીધી હતી, જેના કારણે તેમની બદલી કરવામાં આવી હતી. કરાચી ઇલેક્ટ્રિકને વેચવાની વાટાઘાટો અટકી પડી છે, જેમાં પાકિસ્તાન સરકાર દ્વારા તેના પર કેટલું દેવું છે અને ભવિષ્યમાં પાવરની કિંમત નક્કી કરવાના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

નકવીને મદદ કરવા માટે ઇમરાને એક સાર્વભૌમ સંપત્તિ ટ્રસ્ટ, સરમાયા-એ-પાકિસ્તાન બનાવવાની યોજના કરી હતી. જે દેશની જાહેર ક્ષેત્રની સંપત્તિને નિયંત્રિત કરે છે. અબરાજે ટ્રસ્ટની કામગીરીમાં મોટો હિસ્સો મેળવવાની આશા વ્યક્ત કરી હતી, જેમાં ભૂતપૂર્વ કર્મચારીઓની મુખ્ય ભૂમિકા રહેવાની હતી.

અબરાજની બાબતોની ફોરેન્સિક તપાસના કારણે નકવીને જામીન આપવાના ઇમરાનના પ્રયત્નો નિષ્ફળ ગયા.નકવીની 2019ની શરૂઆતમાં હિથ્રો એરપોર્ટ પર અટકાયત કરાઇ હતી.ભાગેડુ હીરાના વેપારી નીરવ મોદીની જેમ નકવી પણ માનસિક સ્વાસ્થ્યના આધાર પર પ્રત્યાર્પણની કેસ લડે છે. આ બંને કેસોનો નિર્ણય એક સાથે લેવામાં આવશે.

Your email address will not be published.